Mecaz
Mecaz, sözcükleri gerçek anlamları dışında kullanma sanatıdır. Ad değişimi de denir. Avrupa dillerinde metafor olarak geçer. Bu kelime Antik Yunancada taşıma (bir anlamı ötekine gönderme) demektir. Mecaz, Sözcük ve fikir mecazları olmak üzere ikiye ayrılır. Sözcük mecazında bir sözcük gerçek anlamı dışında, fikir mecazında ise herhangi bir fikir kendi anlamının dışında bir amaçla kullanılır.
Kullanımı [değiştir]Anlatımı daha etkili kılmak ve söze canlılık kazandırmak amacıyla yapılır. Mecaz, söze güzellik, güçlülük, canlılık, zarafet, derinlik ve genişlik vermek için kullanılır.
Örneğin:
Kandilli yüzerken uykularda
Mehtabı sürükledik sularda
Yahya Kemal Beyatlı
Bu dizelerde Kandilli'nin sularda yüzmesi, mehtabın sularda sürüklenilmesi, söz ve sözcüklerin asıl anlamının dışında, güzelleştirme, anlamlandırma, zarifleştirme ve güçlendirme amacıyla kullanılmasına örnektir.
Çeşitli Örnekler:
Çağdışı anlayışlar bu ülkede barınamaz.
İlk damlalardan sonra yağmur birden çoştu.
Bu söze,gençlerden biri ince bir karşılık verdi.
Cesaretinin kırılmasına sen neden oldun.
Bu boş sözleri dinlemekten bıkmıştı.
Bir konuktan beklenmeyecek kadar pişkin davranıyordu.
Bu alanda araştırma yapanlar şu eserlere bakabilirler. AKALIN, Sami, Edebiyat Terimleri Sözlüğü, İstanbul 1980. AKALIN, Mehmet, Anlam
Kavramı Üzerine Bir Deneme, Ankara 1970. AKSAN, Doğan, Anlam Bilim ve Türk Anlam Bilimi, Ankara 1978. BİLGEGİL, Kaya, Edebiyat Bilgi ve
Teorileri, İstanbul 1989 BLACK, M., Models and Metaphors, Ithaca, Cornell University Press, New York 1962. CARL, R. Hausman, Metaphor and
Art, Cambridge University Press, 1989. CUDDON, S.A., A Dictionary of Literary Terms, New York 1991. DAVIDSON, D., “What Metaphors Mean”,
in S. Sacks (ed.) On Metaphor, Chicago, II, University of Chicago Press, 29-45. Dictionary of Modern Critical Terms, Edited By Roger
Faulen, London 1973. International Every Man’s Encyclopedia, 13 cilt, New York 1970. Grolier Encyclopedia, The Grolier Society, 19 cilt,
New York 1954. Encyclopedia of Philosophy, Edited By Paul Edwards, 8 cilt, New York 1972. Encyclopedia Britannica, A New Survey for
Universal Knowledge, London 1953. New Edicator Encylopedia, Gordon L. Lang, 7 cilt, Toronto 1957. Encyclopedia of Islam, London & Leiden,
2. Baskı, 1871. GADAMER, Hans George, Philosophical Hermeneutics, Translated and Ed it ed by David E. Linge, London 1976. GOODMAN, Nelson,
Language and Art, An Approach to A Theory of Symbols, London 196 HOLMAN, Hug. C., A Handbook to Literature, Macmillan New York 1980. 82.
Johnson, M., Philosophical Perspectives on Metaphor, Mineapolis, MN., University of Minnesota Press, 1980. KABAKLI, Ahmet, Türk Edebiyatı,
3 cilt, İstanbul 1985. KAFİYECİ, Muhyiddin Ebû Abdullah Süleyman, Kitabu’t-Taysir fî Kavaid-i İlmi’t-Tefsir, neşr. ve çev. İsmail
Cerrahoğlu, Ankara 1974. KAZVİNÎ, Celaleddin Muhammed, Telhis, 1275. KEKLİK, Nihat, Felsefe ve Metafor, (Felsefe Arkivi, No: 24), İstanbul
1984. KIRWON, James, Literature, Rhetoric, Metaphysics, Routledge 1990. LEYSÎ, Kasım, Metn-i İsti’âre, İstanbul Tarihsiz. ORTONY, A.,
(ed.), Metaphor and Thought, Cambridge University Press, 2nd edition, 1994. NURBAKHSH, Javad, Sufi Symbolism, The Nurbakhs Encyclopedia of
Sufi Terminology, London and New York 1986. NURBAKHSH, Javad, Sufism, New York 1982. RICHARDS, L.A., The Philosophy of Rhetoric, London
1936. RICOEUR, Paul, The Rule of Metaphor, Translated by Robert Czerny, London 1978. SABBAGH, La Metaphor dans le Coran, (Edited by
Massignon), Paris, SARUHAN,Müfit Selim,İslam Düşüncesinde İstiare,Metafor,Ankara 2oo5 SEARLE, J., “Metaphor” in A. Ortony, (ed.), Metaphor
and Thought, Cambridge University Press, 2nd edition, Cambridge 1994. SEYDÎ Ali, Lugatçe-i Edebiyat, İstanbul 1324. SHIBLES, W.,
Metaphor: An Annotated Bibliography and History, Whitewater, WI, Language Press, 1971. WAY, Elleen Cornell, Knowledge Representation and Metaphor, New York 1991. |
Özel Arama
