Destan,Destanların Genel Özellikleri,Destan Türleri| Doğal Destan,Yapma Destan,Yazı Türleri - Hikayeler.Net

Hikayeler.net Edebiyat Bilgi Ansiklopedisi

Destan milletlerin hayatında büyük yankılar uyandırmış (savaş, göç, istilâ gibi) tarihî olayların (yangın, salgın hastalık, sel, deprem gibi) toplumsal ve doğal olayların çağdan çağa aktarılmış, aktarılırken de hayal unsurlarıyla oluşmuş, süslenmiş, değiştirilmiş manzum söylenceleridir.

Destanlar, Araplar'da "esastır ", Batı'da "myth" olarak adlandırılır. Destanlar ikiye ayrılır; Yapay ve Doğal Destanlar. Yapay Destanlar: yazarı belli olan,daha yakın zamanda yazılan ve olağanüstü durumlara az yer veren bir destan türü iken, Doğal Destanlar: anonim( yazarı belli olmayan),ilkel dönemde yaşanmış olayları konu alan ve sözlü destan türüdür. Destanlar İslamiyet'in kabulünden önceki Türk Edebiyatı kategorisine aittirler.

Ayrıca da çok uzun yazılardırlar. Destanlar 3 safhadan oluşur:
1- Halkın benliğinde iz bırakan olaylar ve bunda rol oynayan kahramanlar
2- Olayın ağızdan ağıza aktarılması
3- Yazıya daha sonradan geçirilmesidir.

Milletlerin toplumu derinden etkileyen, tarihi önem arz eden önemli olaylarını (doğal afetler, savaşlar, göç, yangın vb.) konu edinirler. Çoğu kez manzum olurlar. Tarih, etnografya, folklor gibi bilimler destanlardaki bilgilerden yararlanır.

Türk destanları, Türk destanları, kâinatın, insanın, kadının ve erkeğin yaradılışı; Türk milletinin doğuşu, çeşitli Türk devletlerinin kuruluş, gelişme, çöküşleri, zafer ve yenilgileri gibi konularla beraber pek çok sebep açıklayıcı efsaneyi de içinde barındırır. Bütün dünya edebiyatlarında olduğu gibi Türk edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır.

İslamiyet'ten Önceki Destanlar

1. Altay - Yakut Yaratılış destanı

2.Sakalar Dönemi
a.Alp Er Tunga Destanı
b.Şu Destanı

3.Hun Dönemi
Oğuz Kağan Destanı
Atilla Destanı

4.Gök Türk Dönemi
  a.Bozkurt Destanı
  b.Ergenekon Destanı

5.Uygur Dönemi
  a. Türeyiş destanı
  b. Göç Destanı

İslamiyet'in Kabulünden Sonraki Destanlar

1.Karahanlı Dönemi
Satuk Buğra Han Destanı

2.Kazak-Kırgız Kültür Dâiresi
Manas destanı

3.Türk-Moğol Kültür Dâiresi
Cengiz-name

4.Tatar-Kırım
Timur ve Edige Destanları

5.Selçuklu-Beylikler ve Osmanlı Dönemleri
  a. Seyid Battal Gazi Destanı
  b. Danişmend Gazi Destanı
  c. Köroğlu Destanı
  d. Saltukname

Alpamış Destanı Orta Asyanın bütününde bilinir; en cok basımı yapılmış destandır.

Saka Destanı İskit Türkleri’ne aittir. Bu destan zinciri içinde Alp Er Tunga ve Şu parçaları bulunur. Bunlar Kaşgarlı Mahmut’u Divanü Lugati-t-Türk adlı eserinde yer almıştır. Oğuz Kağan Destanı 14’üncü yüzyılda derlenmiş özet nitelikte bir metindir. Oğuz Kağan’ın doğumu ve üstün nitelikleri, askeri başarıları ve ülkeyi oğulları arasında pay edişi anlatılır.

Oğuz Türkleri’nden günümüze gelen tek destan metni ise Dede Korkut Kitabı’dır. Bayındır Han soyundan geldikleri sanılan Akkoyunlular’ın egemen olduğu Kuzeydoğu Anadolu’daki olaylar ve Müslüman Oğuzlar’ın yaşamı anlatılır. Göktürk Destanları çeşitli parçalardan oluşmuştur. Bozkurt parçasında Göktürkler’in bir boz kurdun soyundan geldikleri, Ergenekon parçasında ise Ergenkon’a sığınmaları, çoğalıp buraya sığmayınca dağı eriterek dış dünyaya çıkmaları anlatılır. Köroğlu parçasında, göçebe Oğuzlar’ın Horasan ve Hazar’da İranlılarla savaşlarından sözedilir.

Bunlardan biri de Ergenekon Destanıdır. Manas Destanı’nda Kırgız Türkleri'nin putperest Kalmuk ve Çinliler’le savaşları vardır. Anadolu Türk destanlarından Saltukname(Saltuk-nâme), Sarı Saltuk, Batı Anadolu ve Rumeli olayları anlatır. Cengiz Han Destanı Moğol istilasından sonra Kıpçak bozkırlarında ve eski Uygurların yaşadığı bölgelerdeki olayları anlatır. Timur Destanı Timur’un savaşları ve kişiliğine yer verir. Danişmend Gazi Destanı’nda Türklerin Anadolu’yu ele geçirmeleri anlatılır. Battal Gazi Destanı’nda da Anadolu’daki Türk-Bizans savaşları yer alır.

İçerikler Hikayeler.Net ve Wikipedia Tarafından oluşturulmuştur.İçeriklerin kopyalanması ve kullanılması yasaktır.

Site Menüsü

• Hikaye	• Deneme
• Şiir	• Makale
• Yazarlar	• Ünlü Yazarlar
• Yarışmalar	• Forum
• Bazen...	• Keşke...
• Fotoğraflar	• Günlükler
• Nedir...	• Kimdir...
• Edebiyat	• Atatürk Köşesi

Radyo Yayını ( Playlist Yayını )

• Siteden Dinleyin
• Winamp Dosyası	• Media P. Dosyası

Yeniler

• Yeni Hikayeler	• Yeni Denemeler
• Yeni Şiirler	• Yeni Makaleler
• Yeni Yorumlar

Köşe Yazıları

	Ertuğrul Erdoğan Bize Birşey Olmaz!

	Erol Sunat Hızır’ın Tuğla Ocağı

	Sezer Nişancı Cevapsız Sorular

Sponsor Reklamlar

ADnet Reklamları

Sizde Reklam Verin